جمعه 31 فروردین 1397  
چهارشنبه, 01 بهمن 1393 | 21 January 2015
نگاهی به نقش رسانه‌ها در ترویج فرهنگ شهری: فرهنگ شهروندی و شهروندی فرهنگی

«شهروندی فرهنگی» مفهومی است که این اواخر مطرح شده است. منظور از ابداع این مفهوم توجه به فرهنگ گروه‌های اجتماعی (به ویژه گروه‌های بومی، اقلیت‌ها و قومیت‌ها) است که شهروندی آنان پیش از این بدون توجه به فرهنگ‌شان مورد توجه قرار گرفته بود.

به بیان دیگر، شهروندی فرهنگی به عنوان یکی از حقوق جمعی (و نه فردی) گروه‌ها در جوامع معاصر به رسمیت شناخته شده‌است. شهروندی فرهنگی به عنوان یکی از حقوق جمعی مهم در آغاز قرن بیست و یکم مورد توجه قرار گرفته‌است. توجه به شهروندی فرهنگی از آن رو بوده است که در گذشته، شهروندی فارغ از عنصر فرهنگ و هویت گرو‌ه‌‌های اجتماعی صورت می گرفته است. به دیگر بیان، تابعیت و شهروندی یک جامعه بیشتر سیاسی تلقی ‌می‌شده است تا فرهنگی.

 

شهروند سیاسی یا شهروند فرهنگی

«شهروندی فرهنگی» به عنوان یکی از حقوق جمعی مهم در آغاز قرن بیست ویکم مورد توجه قرارگرفته است. توجه به شهروندی فرهنگی از آن رو بوده است که در گذشته شهروندی فارغ از عنصر فرهنگ و هویت گروه‌های اجتماعی صورت می‌گرفته است. به دیگر بیان، تابعیت و شهروندی یک جامعه بیشتر سیاسی تلقی می‌شده است تا فرهنگی. در این تعبیر سیاسی شهروند کسی است که حق زندگی و بهره‌مندی از مواهب و خدمات جمعی را در یک کشور دارد و با مفهوم دموکراسی ارتباط دارد. با این حال، با گسترش دامنه حقوق برابری که باید در یک جامعه دموکراتیک مورد توجه قرار گیرد، دیگر حقوق فردی یا جمعی گذشته کافی نیست. شهروندی فرهنگی به حق جمعی فرهنگ اشاره دارد که در تعاریف سنتی دموکراسی و شهروندی لحاظ نشده است. شهروندی، برای گروه‌هایی که در یک جامعه زندگی می‌کنند (به ویژه بومیان، اقلیت‌ها و قومیت‌‌ها) به طور کامل رعایت شده است که فرهنگ جمعی آنان نیز به عنوان یک گروه به رسمیت شناخته شود.

شهروندی به مفهوم سنتی خود به این گروه‌ها اجازه «بقا» می‌دهد، بدون آن که به «بقای فرهنگ جمعی» آنان اجازه دهد. این مفهوم به ویژه در‌گروه‌های پراکنده و دور از وطن از اهمیت شایان توجهی برخوردار است.

رسانه‌های جمعی می‌‌توانند در شناساندن این فرهنگ جمعی و دفاع از حق آنان موثر واقع شوند. البته‏ این مساله با مالکیت رسانه‌های جمعی در جوامع معاصر مرتبط است. میزان و نحوه بازنمایی فرهنگ این گروه‌ها در رسانه‌های جمعی همواره محل انتقاد بوده است.

رسانه‌های رکن محور

از طرفی، چالش مهمی که پیش روی نظام‌های دموکراتیک جهان هم در کشور‌های پیشرفته و هم در کشور‌های در حال توسعه است‌، ترغیب شهروندان خود به «مسئولیت‌پذیری مدنی» و «مشارکت» در فرآیند تصمیم‌گیری‌های اجتماعی و سیاسی است. جهانی شدن با ایجاد بازار جهانی و رشد و توسعه آنچه اصطلاحا جامعه اطلاعاتی خوانده می‌شود‌، تغییرات زیادی را با سرعت وارد سیاست اجتماعی و فرهنگی کشورها ساخته است. رسانه‌ها را به «رکن محوری» در فرآیند آموزش شهروندی تبدیل ساخته است.

آموزش رسانه‌ای (‌یعنی آموزش درباره رسانه‌ها‌) جایگاه مهمی را در تعیین شرایط شهروندی در اختیار دارد. بدین ترتیب اگر بپذیریم که آموزش شهروندی به دنبال ایجاد ا‌مکانی برای ابراز فرهنگی و بر‌خورداری از سواد اجتماعی و مدنی است‌، و در آن صورت ضروری خواهد بود که آموزش‌های ارائه شده به‌ویژه به کودکان و نوجوانان می‌بایست که آنها را قادر سازد تا در فرهنگ رسانه‌ای پیرامون خود مشارکتی فعالاته داشته باشند. بر این اساس، آموزش شهروندی منحصر به‌ توانایی افراد برای تجزیه و تحلیل رسانه‌ها و مهارت‌های گوش دادن و تماشا کردن انتقادی نیست‌، بلکه می‌بایست به دنبال تشویق «مشارکت انتقادی» آنها به مثابه «تولید‌کنندگان فرهنگی» باشد.

بهزاد دوران، عضو هیات علمی پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران در چکیده مقاله‌اش آورده‌است:  «شهروندی به عنوان مفهومی بنیادین و نهادی در عصر مدرن که از محوریتی اساسی نسبت به دو مفهوم کلیدی دیگر یعنی «رسانه» و «شهر» برخوردار است، سنگ بنای طرحی نظری برای تعیین محورها و زیرمحورهای پژوهش در حوزه‌ای قرار گرفته که از برخورد این سه مفهوم پدید آمده است؛ حوزه‌ای که «کیفیت زندگی» دیروز، امروز و فردای جامعه ما را رقم می‌زند.»

برگشت به صفحه اول فرستادن به ایمیل ارسال به دوستان در فیس بوک به اشتراک بگذارید مشاهده در قالب PDF فایل پی دی اف چاپ نسخه چاپی
  

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن

   
article thumbnail رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس در گفت وگو با فراخبر: ما شعار می دهیم و عمل نمی‌کنیم

عبدالرضا عزیزی، نماینده‌ی 46ساله مجلس است که در شهر شیروان به‌دنیا آمده و یک پزشک است. او که اکنون ... متن کامل
 
article thumbnail حميدرضا عراقي، مديرعامل شركت ملي گاز ايران درگفت وگو با فراخبر: قطر600ميليون مترمكعب از پارس جنوبي مي برد،ايران فقط 350 تا!

بحث قيمت گاز و افزايش آن در سال آينده به‌طورحتم يكي از دغدغه‌هاي مردم در كنار افزايش قيمت سايرحامل‌هاي ... متن کامل
 
article thumbnail کارشناس مسائل سیاسی در گفت وگو با فراخبر: توافق هسته‌ای، اسرائیل را به عقب می‌راند

سازمان هواپيمايي كشوري حداكثر نرخ‌هاي قانوني بليت هواپيما درمسيرهاي پرتردد رااعلام كرد. به گزارش فراخبر، اين سازمان حداكثر نرخ بليت هواپيما در 13مسير پرترافيك ... متن کامل
 
article thumbnail اصغري مهرآبادي، قائم مقام وزير راه و شهرسازي در مسكن مهر، درگفت وگو با فراخبر عنوان کرد: پرداخت پول اضافه براي مسكن مهر، ممنوع!

پروژه‌ی مسكن مهر يكي از بزرگ‌ترين و پرحاشيه‌ترين پروژه‌هايي بودكه هم دولت هاي قبل وهم دولت يازدهم را درگيرخودكرده ... متن کامل
feed-image خبر خوان سايت
3 1 6



Copyright 2007-2012 © Beroozresani
استفاده از مطالب سایت فقط با ذکر منبع مجاز است