سه شنبه 22 آبان 1397  
جمعه, 16 خرداد 1393 | 06 June 2014
توقفی در دنیای مجازی و نقد ادبی، آزادی، دست‌های مارا می‌بندد!

اینترنت امکان ارائه‌ی را گسترش داده و تقویت کرده است‌، ولی تا وقتی که منتقدان ما از انصاف و آگاهی لازم برخوردار نباشند و خالقان اثر از شکیبایی و نقدپذیری‌، از این امکان نمی‌توان استفاده‌ی خوب کرد. نقد ادبی و هنری در کشور ما کمتر منصفانه و توأم با دانش و آگاهی بوده است‌. منتقدان ما بیش از تمرکز بر روی اثر، بر روی آفریننده‌ی آن تمرکز می‌کنند و در این میان لاجرم ملاحظات سیاسی‌، قومی‌، مذهبی و منطقه‌ای دخالت تمام دارد. از جانبی دیگر ما غالباً مطلق‌نگر هستیم‌، یعنی آثار را یا صرفاً ستودنی و یا صرفاً نکوهیدنی تصور می‌کنیم‌. قدرت تفکیک جنبه‌های مثبت و منفی یک اثر و بازگویی آنها در یک نقد، در ما اندک است‌.

به تعبیر دیگر، یا سیاه می‌نگریم و یا سفید و چنین است که نقدها یا خرده‌گیری صرف‌اند و یا ستایش محض‌. بسیار وقتها هم این نقدها کلی است و بدون ارائه‌ی مصداقهای لازم در اثر. آنچه در دنیای مجازی به نابسامانی افزوده‌است‌، آزادی عمل نویسندگان است‌. بر خلاف رسانه‌های مکتوب که غالباً تشکیلات خود رسانه‌ها و نهادهای نظارتی دولتی می‌توانند آزادی عمل نویسنده را محدود کنند، در اینجا هر کسی برای نوشتن هر چیزی که بخواهد آزاد است‌. مسلماً در این میان دانش ادبی و قدرت نقد نیز شرط نیست و چنین است که هر نقدی‌، با هر کیفیتی و بدون هیچ نظارتی در این عرصه قابل ارائه است‌. قضیه‌ی دیگری که به این مشکل می‌افزاید، امکان پنهان ماندن اشخاص در پشت نامهای مستعاری است که می‌تواند هویت اصلی آنها را کاملاً پوشیده نگه دارد و این خود برای آنانی که قصد نگارش نقدهای نامنصفانه را دارند، یک فضای امن ایجاد می‌کند. مشکل دیگری که به نظر من قابل توجه است و مانع شکل‌گیری نقدهای علمی و سنجیده می‌شود، وفور آثار ارائه شده در دنیای مجازی است‌، به گونه‌ای که صرف بازدید از این آثار کافی است که همه زمانی را که نویسنده برای نوشتن نقد در اختیار دارد، تلف کند. در آن روزگاری که آثار ادبی صرفاً از طریق کتاب و مجله ارائه می‌شد، حجم آثار منتشر شده در حدی بود که فرصت خواندن و نقد آنها برای آدمی میسر شود، ولی اکنون این فرصت بیشتر صرف خواندن می‌شود، آن هم خواندن آثاری غالباً نازل و کم‌کیفیت‌. مسلماً وقتی نظارتی از نظر کیفیت در کار نباشد، یافتن آثار ارزشمند و فاخر که لیاقت یک نقد جدی را داشته باشد نیز در این میان دشوارتر است و چنین است که منتقد ناچار می‌شود در بسیاری از وبلاگ‌ها صرفاً به یک عبارت کوتاه تعارف‌آمیز بسنده‌کند. شاید هم از این روی است که بسیاری از نقدها به ویژه اگر به صورت پیام‌هایی در ذیل مطالب وبلاگها ارائه شوند، کلی‌، اجمالی و تعارف‌آمیز هستند. به هر حال در مجموع به نظر می‌رسد که ما اهل قلم و ادب‌، به موازات امکانات سهل‌الوصولی که برای ارائه‌ی آثار ادبی و هنری یافته‌ایم‌، هنوز از نظر قدرت نقدنویسی و توانایی نقد منصفانه و آگاهانه‌ی آثار، ورزیده نشده‌ایم و به کسی شباهت داریم که در یک بزرگراه رانندگی می‌کند، ولی با یک وسیله‌ی نقلیه‌ی قدیمی و ناکارآمد. اما چشم‌انداز آینده چه خواهد بود؟ به گمان من با توجه به عطشی که اکنون برای آگاهی و آموزش دیده می‌شود، ما می‌توانیم امیدوار باشیم که نسل آینده به میزان بهره‌مندی از امکانات نوین ارتباطی‌، از دانش‌، آگاهی‌، انصاف و نیز شکیبایی لازم در نقدنویسی و نقدپذیری هم برخوردار باشد.

 

برگشت به صفحه اول فرستادن به ایمیل ارسال به دوستان در فیس بوک به اشتراک بگذارید مشاهده در قالب PDF فایل پی دی اف چاپ نسخه چاپی
  

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن

   
feed-image خبر خوان سايت
3 1 6



Copyright 2007-2012 © Beroozresani
استفاده از مطالب سایت فقط با ذکر منبع مجاز است